การจัดการก๊าซเรือนกระจก

การดำเนินงานด้านพลังงานและการจัดการก๊าซเรือนกระจก

(Thailand's Long-term Greenhouse Gas Emission Development Strategy)

ประเทศไทยในฐานะภาคีสมาชิกของอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (United Nations Framework Convention on Climate Change: UNFCCC) ได้แสดงเจตนารมณ์ในการมีส่วนร่วมลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่อในที่ประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาฯ หรือ COP26 เมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 ณ เมืองกลาสโกว์ สหราชอาณาจักร ในการยกระดับการแก้ปัญหาภูมิอากาศ เพื่อบรรลุเป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) ภายในปี ค.ศ. 2050 (พ.ศ. 2593) และบรรลุเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero Emissions) ได้ในปี 2065 (พ.ศ. 2608) นอกจากนี้จะยกระดับเป้าหมายการลดก๊าซเรือนกระจกภายในปี พ.ศ. 2573 ที่เรียกว่า NDC (Nationally Determined Contribution) จากเดิมที่ร้อยละ 20-25 เมื่อเทียบกับการดำเนินงานในกรณีปกติ เพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 40 อีกด้วย นับเป็นความท้าทายในการดำเนินการของประเทศไทยอย่างมาก โดยการลดก๊าซเรือนกระจกจากการลดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลด้วยมาตรการอนุรักษ์พลังงานและการพัฒนาพลังงานทดแทนถือเป็นมาตรการสำคัญในการลดก๊าซเรือนกระจกของประเทศ ซึ่งเป็นพันธกิจหลักที่ พพ. ดำเนินการอยู่ทั้งในส่วนที่เป็นหน่วยงานส่งเสริมให้เกิดการลงทุนในการพัฒนาพลังงานทดแทนและการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน รวมถึงในส่วนที่ พพ. ดำเนินกิจกรรมลดการใช้พลังงานด้วยตนเอง

1. ภาพรวมการลดก๊าซเรือนกระจกของประเทศไทยในภาคพลังงาน

กระทรวงพลังงาน ร่วมกับสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) และองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) และหน่วยงานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องภายใต้คณะทำงานประสานงานด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของกระทรวงพลังงานในการกำหนดหลักเกณฑ์การคัดเลือกมาตรการ/นโยบายของกระทรวงพลังงานที่จะสามารถนำมาประเมินผลการลดก๊าซเรือนกระจกของประเทศได้ ซึ่งมาตรการที่มีความพร้อมในการประเมินก๊าซเรือนกระจกในเบื้องต้น คือ การพัฒนาพลังงานทดแทนเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้า การผลิตความร้อนในภาคอุตสาหกรรม และการผลิตเชื้อเพลิงชีวภาพในภาคขนส่ง โดยศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร พพ. ได้รายงานข้อมูลผ่านทางรายงานพลังงานทดแทนของประเทศไทยเป็นประจำทุกปี

รูปที่ 1 กระบวนการได้มาซึ่งข้อมูลและการรายงานข้อมูลการพัฒนาพลังงานทดแทนของ พพ.

พพ. ได้ประเมินผลการลดก๊าซเรือนกระจกจากรายงานพลังงานทดแทนของประเทศไทยมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2559 โดยจะเป็นการประเมินผลย้อนหลัง 2 ปี ในปีที่มีการจัดทำรายงาน ดังแสดงรายละเอียดในตารางที่ 1

ตารางที่ 1 การประเมินผลการลดก๊าซเรือนกระจกรายงานพลังงานทดแทนของประเทศไทยระหว่างปี พ.ศ. 2557-2562

ในปี พ.ศ. 2564 ได้ทำการประเมินผลการลดก๊าซเรือนจากรายงานพลังงานทดแทนของประเทศไทย พ.ศ. 2563 พบว่า ประเทศไทยสามารถลดก๊าซเรือนกระจกจากพลังงานทดแทนได้ 48 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าในปี พ.ศ. 2563 ซึ่งเป็นข้อมูลที่ สผ. ได้นำไปรายงานความก้าวหน้าการดำเนินการลดก๊าซเรือนกระจกของประเทศไทยต่อสำนักเลขาธิการอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศผ่านทางรายงานความก้าวหน้าราย 2 ปี (Biennial Update Report: BUR)

ตารางที่ 2 ผลการลดก๊าซเรือนกระจกรายงานพลังงานทดแทนของประเทศไทยในปี พ.ศ. 2563

กระทรวงพลังงานอยู่ระหว่างการพัฒนาวิธีการประเมินผลการลดก๊าซเรือนกระจกจากการอนุรักษ์พลังงานของประเทศ เพื่อไม่ให้เกิดการนับซ้ำระหว่างมาตรการ และจำเป็นต้องได้ความร่วมมือจากอาคารควบคุมและโรงงานควบคุมในการรายงานผลการอนุรักษ์พลังงานอย่างครบถ้วนในรายงานการจัดการพลังงานตามกฎหมาย ซึ่งจะเป็นข้อมูลสำคัญในการนำมาประเมินผลความก้าวหน้าการลดก๊าซเรือนกระจกจากมาตรอนุรักษ์พลังงานของประเทศไทยต่อไปด้วย

2. การลดก๊าซเรือนกระจกของ พพ. ที่ได้รับการรับรองภายใต้โครงการ LESS

องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) ได้พัฒนาโครงการสนับสนุนกิจกรรมการลดก๊าซเรือนกระจก (Low Emission Support Scheme: LESS) เพื่อสร้างความตระหนักด้านการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกภายในประเทศ และเชิญชวนให้หน่วยงานภาครัฐพัฒนาโครงการ LESS เพื่อส่งเสริมกิจกรรมการลดก๊าซเรือนกระจกของประเทศไทย กองวิจัย ค้นคว้าพลังงาน ได้รวบรวมข้อมูลโครงการที่สามารถนำมาประเมินการลดก๊าซเรือนกระจกได้จากกิจกรรมการพัฒนาพลังงานทดแทนและการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตการใช้พลังงาน โดยต้องเป็นโครงการที่มีการเก็บข้อมูลพลังงานทดแทนที่ผลิตได้ หรือการตรวจวัดผลประหยัดพลังงานตามหลักวิศวกรรม ที่สามารถแสดงรายละเอียดและเอกสารประกอบการดำเนินการได้ ทั้งนี้ พพ. ได้ดำเนินการขอรับรองปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่ลดได้จากกิจกรรมของ พพ. อย่างต่อเนื่อง มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560 โดย พพ. ถือเป็นหน่วยงานราชการที่ช่วยส่งเสริมให้เกิดผลการลดก๊าซเรือนกระจกสูงที่สุด จากกิจกรรมและโครงการด้านการพัฒนาพลังงานทดแทนและการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตการใช้พลังงาน

ตารางที่ 3 ปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่ลดได้จากโครงการของ พพ. ที่ได้รับการรับรองจาก อบก. ระหว่างปี พ.ศ. 2558 - 2563

โดยในปี พ.ศ. 2565 พพ. ได้คัดเลือกโครงการดำเนินการแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2564 ที่มีศักยภาพในการรับรองการลดก๊าซเรือนกระจกจากโครงการ LESS จำนวน 25 โครงการ ดังนี้

ตารางที่ 4 ปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่ลดได้จากโครงการของ พพ. ที่ได้รับการรับรองจาก อบก. ในปี พ.ศ. 2564

การลดก๊าซเรือนกระจกจะประเมินตามข้อมูลปริมาณพลังงานทดแทนที่ผลิตได้และผลประหยัดที่เกิดขึ้นดำเนินการโดยกองพัฒนาพลังงานแสงอาทิตย์ กองพัฒนาพลังงานทดแทน กองพัฒนาเชื้อเพลิงชีวภาพ กองวิจัย ค้นคว้าพลังงาน กองกำกับและอนุรักษ์พลังงาน และกองส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน พบว่าก๊าซเรือนกระจกที่ลดได้จากกิจกรรมที่ พพ. ดำเนินการเองและส่งเสริมให้หน่วยงานอื่นดำเนินการที่แล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2564 มีปริมาณ 438,650 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (ไฟล์ใบประกาศเกียรติคุณจาก อบก.)

ข้อมูลที่สำคัญของการดำเนินงานด้านพลังงานและการจัดการก๊าซเรือนกระจก

Excel สำหรับการคำนวณการลดก๊าซเรือนกระจกจากการลดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล