พพ. ผนึก UNESCAP นำคณะผู้แทนไทยเจาะลึก Smart Grid จีน! มุ่งสร้างโครงข่ายไฟฟ้า 'Safe, Digital, Intelligent' ขานรับยุคคาร์บอนต่ำ

จากภาวะโลกร้อนเป็นความท้าทายเร่งด่วน การสร้างโครงข่ายไฟฟ้าที่มีความปลอดภัยเป็นระบบดิจิทัล และชาญฉลาด (Safe, Digital, and Intelligent Power Grids) ถือเป็นภารกิจสำคัญสูงสุด โครงการศึกษาดูงานด้านการพัฒนาโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Study Tour on Smart Grid Deployment) 

ซึ่งจัดโดย UNESCAP ร่วมกับ กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) กระทรวงพลังงาน ณ เมืองปักกิ่ง (Beijing) ซีอองอัน (Xiong’an) และจางเจียโข่ว (Zhangjiakou) สาธารณรัฐประชาชนจีน ระหว่างวันที่ 2-7 พฤศจิกายน 2568 โดยมี นางมัณลิกา สมพรานนท์ ผู้อำนวยการกองพัฒนาพลังงานแสงอาทิตย์ พพ. เป็นหัวหน้าคณะผู้แทนไทย (พพ. สนพ. กกพ. กฟผ. กฟน. และ กฟภ.) นำคณะผู้แทนไทยเจาะลึกประสบการณ์และเทคโนโลยี Smart Grid จากประเทศจีน ซึ่งเป็นผู้นำระดับโลกด้านขนาดระบบไฟฟ้าและการพัฒนาพลังงานที่ไม่ใช่เชื้อเพลิงฟอสซิล โดยได้รับความร่วมมือจากสมาคมวิจัยพลังงานแห่งประเทศจีน (CERS)

โครงการมุ่งเน้นการศึกษาข้อมูลเชิงลึกจากประสบการณ์ของจีนมาเป็นแนวทางในการสร้างสรรค์นวัตกรรมด้านเทคโนโลยี รูปแบบการดำเนินงาน และกลไกของโครงข่ายไฟฟ้าในประเทศไทย ซึ่งกำลังเร่งผลักดันการพัฒนาสมาร์ทกริดอย่างแข็งขันเพื่อรองรับระบบไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน

โดยคณะผู้แทนไทยได้เข้าเยี่ยมชมสถานที่สำคัญและเสวนากับผู้เชี่ยวชาญชาวจีน เพื่อทำความเข้าใจความก้าวหน้าของระบบโครงข่ายไฟฟ้าจีนอย่างลึกซึ้ง

คณะผู้แทนไทยได้ศึกษาดูงาน ณ หน่วยงานและโครงการสำคัญที่เป็นหัวใจของการพัฒนา Smart Grid ในจีน ดังนี้:

​- China Electric Power Research Institute (CEPRI) : สถาบันวิจัยชั้นนำภายใต้ SGCC มุ่งเน้นงานวิจัยเทคโนโลยีพื้นฐาน ดั้งเดิม และล้ำสมัยกว่า 20 สาขา เช่น การบูรณาการพลังงานหมุนเวียน New DC Transmission, AI และการประมวลผลขั้นสูง เพื่อให้การสนับสนุนเชิงยุทธศาสตร์แก่ภาคพลังงานไฟฟ้า

​- State Grid Information & Telecommunication Center (SGIT): ศูนย์เฉพาะทางด้าน ICT และ Digital Transformation ของ SGCC ที่รับผิดชอบการจัดส่งและเฝ้าระวังแบบรวมศูนย์ การบริหารจัดการโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล และการรับรองความมั่นคงปลอดภัยของเครือข่ายสื่อสารด้านพลังงาน

​- บริษัท MeForIOT: องค์กรเทคโนโลยีขั้นสูงที่เชี่ยวชาญด้าน Industrial Internet of Things (IoT)

ในภาคพลังงานและไฟฟ้าของจีน มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเทคโนโลยีและทรัพย์สินทางปัญญาด้าน IoT

​- Qiyuan Green Power (ฉีหยวน กรีน พาวเวอร์):เป็นผู้พัฒนาเทคโนโลยีขั้นสูงและให้บริการ

ด้านพลังงานที่ใหญ่ที่สุดของจีนที่มุ่งเน้น “การขนส่งด้วยพลังงานสะอาด” (Green Power Transportation)สำหรับรถบรรทุกหนัก โดยเป็นผู้ลงทุนและผู้ดำเนินการด้านสิ่งอำนวยความสะดวกในการชาร์จและสลับแบตเตอรี่ (Charging and Swapping Facilities) และการบริหารจัดการแบตเตอรี่ (Battery Asset Management)

​- โครงการนำร่อง สถานีสลับแบตเตอรี่ที่ Zhaili Mixing Plant: สาธิตนวัตกรรมการสลับแบตเตอรี่รถบรรทุกขนส่งคอนกรีตด้วยหุ่นยนต์ โดยใช้เวลาเพียง 3-5 นาที ต่อคัน ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญในการรับประกันประสิทธิภาพในการดำเนินงานของรถบรรทุกไฟฟ้า

​- ศูนย์นวัตกรรมอินเทอร์เน็ตพลังงานแห่งสยงอานของบริษัทโครงข่ายไฟฟ้า (Xiong’an Energy-internet Innovation Centre of State Grid): เป็นโครงการขนาดใหญ่ที่ตั้งเป้าสร้าง "อาคารปลอดคาร์บอน (DC zero-carbon buildings) และอุทยานอัจฉริยะคาร์บอนเป็นศูนย์สีเขียว (Green smart zero-carbon park)" ศูนย์นี้มุ่งสำรวจจัดหาแหล่งพลังงานสะอาด การใช้พลังงานคาร์บอนต่ำ ความยืดหยุ่นในการจัดสรรพลังงาน และความเป็นอัจฉริยะในการจัดการอุทยาน

​- โครงการสาธิตแห่งชาติว่าด้วยลม พลังงานแสงอาทิตย์ ระบบกักเก็บพลังงาน และการส่งกำลัง (Wind, Solar, Storage and Transmission Demonstration Project): โครงการนำร่อง Smart Grid ขนาดใหญ่ของ SGCC (Sand Box) เป็นแห่งแรกของโลกที่ใช้เทคโนโลยีการผลิตไฟฟ้าแบบผสมผสานระหว่าง ลม แสงอาทิตย์ และระบบกักเก็บพลังงาน โดยได้ดำเนินการก่อสร้างเทคโนโลยีการผลิตไฟฟ้าพลังงานลม 500 MW พลังงานแสงอาทิตย์ 100 MW และระบบกักเก็บพลังงาน 70 MWh (ปัจจุบันติดตั้งแล้ว 33 MWh) เพื่อแก้ปัญหาการรวมระบบพลังงานหมุนเวียนขนาดใหญ่เข้าสู่โครงข่ายไฟฟ้า

​- สถานีไฟฟ้าจงตู (Zhongdu Converter Station): สถานีปลายทางหลักในการส่งกำลังใน โครงการโครงข่ายไฟฟ้า DC แบบยืดหยุ่นจางเป่ย (Zhangbei Flexible DC Grid Project) เป็นโครงข่ายไฟฟ้า DC แห่งแรกของโลกที่บูรณาการพลังงานหมุนเวียนและระบบกักเก็บพลังงานเข้าด้วยกัน มีบทบาทสำคัญในการเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนในภูมิภาคปักกิ่ง-เทียนจิน-เหอเป่ย

​ประโยชน์ที่ได้จากการศึกษาดูงานครั้งนี้ จะช่วยในการวางรากฐาน Smart Grid ไทย โดยประสบการณ์และความรู้เชิงลึกที่ได้รับจากการศึกษาดูงานครั้งนี้ถือเป็นข้อมูลล้ำค่า ที่จะนำมาซึ่งการสร้างสรรค์นวัตกรรมและปรับปรุงกลไกการดำเนินงานของโครงข่ายไฟฟ้าในประเทศไทย เพื่อให้สามารถบูรณาการบริหารจัดการพลังงานหมุนเวียนอย่างมั่นคง และเสริมสร้างความยืดหยุ่นด้านพลังงานตามเป้าหมายของประเทศอย่างมีประสิทธิภาพต่อไป